Η κλιματική αλλαγή και η ακραία ζέστη μεταμορφώνει την προετοιμασία και τη διοργάνωση των μαραθωνίων, ενώ δημιουργεί νέα αγορά εξειδικευμένου εξοπλισμού ψύξης
Ήταν ο καύσωνας του Σαββατοκύριακου της 4ης Ιουλίου που έκανε τελικά την Τζεν Ντιμάσιο-Ντόναχιου να πατήσει το κουμπί της αγοράς για ένα προϊόν που παρέμενε επί μήνες στο ηλεκτρονικό καλάθι της.
Έπειτα από μια διαδρομή 7 μιλίων στη Μασαχουσέτη, με τη θερμοκρασία να έχει ήδη ξεπεράσει τους 80 βαθμούς Φαρενάιτ (περίπου 27 βαθμούς Κελσίου) στις 10 το πρωί, βούτηξε στον ωκεανό στα ανοιχτά του Κέιπ Κοντ για να δροσιστεί.
«Γύρισα σπίτι και το παρήγγειλα αμέσως», λέει. «Ένιωσα ότι είχα φτάσει στο σημείο βρασμού. Κυριολεκτικά».
Η αγορά ήταν μια ειδική κορδέλα ψύξης Omius αξίας 234 δολαρίων. Η Ντιμάσιο-Ντόναχιου, η οποία προπονείται για τον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης, την είχε βάλει στο μάτι από τότε που είδε τη Σιφάν Χασάν να φορά μία όταν κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού το 2024.
Η ίδια υποστηρίζει ότι το προϊόν «έχει ήδη αποσβέσει τα χρήματά του ως προς την ψυχική μου ηρεμία» και πλέον το χρησιμοποιεί συστηματικά στις προπονήσεις της, βρέχοντάς το ξανά περίπου κάθε 30 λεπτά ώστε να ανανεώνεται η αίσθηση δροσιάς.
Η κλιματική αλλαγή μπαίνει στο πρόγραμμα προπόνησης
Κάθε περίοδο μαραθωνίων, οι δρομείς σχεδιάζουν πολύ περισσότερα από τον αριθμό των χιλιομέτρων που θα καλύψουν εβδομαδιαίως. Επιλέγουν τα ενεργειακά τζελ που μπορούν να ανεχθούν, δοκιμάζουν διαφορετικά παπούτσια και αναζητούν τον κατάλληλο εξοπλισμό. Πλέον, όμως, υπάρχει ακόμη μία μεταβλητή που δύσκολα μπορούν να αγνοήσουν: η κλιματική αλλαγή και η ολοένα εντονότερη ζέστη.
Τα συχνά κύματα καύσωνα στη Νέα Υόρκη, η παρατεταμένη ξηρασία στο Λονδίνο και το καλοκαίρι των ρεκόρ στο Χονγκ Κονγκ έχουν δημιουργήσει συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών και υγρασίας, οι οποίες δυσκολεύουν τον ανθρώπινο οργανισμό να αποβάλει θερμότητα.
Η προπόνηση σε δύσκολες καιρικές συνθήκες αποτελούσε ανέκαθεν μέρος της προετοιμασίας των μαραθωνοδρόμων. Ωστόσο, τα σημερινά ακραία φαινόμενα επηρεάζουν πλέον τόσο τα προγράμματα προπόνησης όσο και τις ίδιες τις ημέρες των αγώνων, δημιουργώντας ζητήματα ασφάλειας αλλά και επιδόσεων.
Οι προπονητές δεν συμβουλεύουν πλέον τους αθλητές απλώς να υπομένουν τη ζέστη. Αντίθετα, τους καλούν να μειώνουν τον ρυθμό, να τρέχουν τις πιο δροσερές ώρες της ημέρας ή ακόμη και να μεταφέρουν την προπόνησή τους σε κλειστούς χώρους όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
Ο κίνδυνος διαφορετικά είναι η θερμική εξάντληση και, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, η θερμοπληξία, η οποία μπορεί να αποδειχθεί απειλητική για τη ζωή.
Η εφαρμογή προπονητικής Runna διαπίστωσε ότι το 80% των χρηστών της προσαρμόζει ή παραλείπει προπονήσεις λόγω υψηλών θερμοκρασιών, ενώ στη λεγόμενη Sun Belt των ΗΠΑ το ποσοστό φτάνει το 92%.
Η εταιρεία δημιούργησε λειτουργία προσαρμογής στη ζέστη, η οποία χρησιμοποιεί τοπικά μετεωρολογικά δεδομένα για να μεταβάλλει τον προτεινόμενο ρυθμό του δρομέα, διατηρώντας περίπου το ίδιο επίπεδο προπονητικής προσπάθειας που θα είχε σε χαμηλότερες θερμοκρασίες.
Όπως εξηγεί η επικεφαλής προπονήτρια της Runna, Στεφ Κέσελ, το σώμα αναγκάζεται να εργαστεί πολύ περισσότερο για να ψυχθεί όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει. Η μείωση της ταχύτητας, επομένως, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη μικρότερο προπονητικό όφελος. «Το σώμα μας δεν γνωρίζει τον ρυθμό, γνωρίζει την προσπάθεια», σημειώνει.
Προπόνηση του σώματος απέναντι στη ζέστη
Η νέα προσέγγιση αντανακλά την αυξανόμενη έμφαση που δίνουν οι επιστήμονες της άσκησης στην προσαρμογή του ανθρώπινου οργανισμού στο θερμικό στρες.
Ο Κρις Ντουζέ, επιχειρηματικό στέλεχος από τη Νέα Υόρκη που προετοιμάζεται για τον Μαραθώνιο του Σικάγου στις 11 Οκτωβρίου, έχει εντάξει στο πρόγραμμά του επισκέψεις στη σάουνα τρεις φορές την εβδομάδα. Για τον ίδιο, η διαχείριση της ζέστης είναι «σημαντικά πιο σημαντική από τα παπούτσια» που φορά.
«Θεωρώ την προπόνηση για τη ζέστη αντίστοιχη με την προπόνηση για τις ανηφόρες μιας διαδρομής», λέει.
Ο Κρίστοφερ Μίνσον, καθηγητής ανθρώπινης φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον και ειδικός στην άσκηση και τη θερμορρύθμιση, επισημαίνει ότι υπάρχει σαφής φυσιολογική βάση σε αυτή την πρακτική. Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει μεγάλη ικανότητα προσαρμογής στη ζέστη, με αρκετές από τις μεταβολές που προκαλούνται να λειτουργούν προστατευτικά.
Κατά τον ίδιο, η καλύτερη κίνηση που μπορεί να κάνει ένας δρομέας τόσο για την ασφάλεια όσο και για τις επιδόσεις του είναι να εγκλιματιστεί στις υψηλές θερμοκρασίες.
Προτείνει η διαδικασία να αρχίζει τουλάχιστον έναν μήνα πριν από έναν αγώνα. Στις επιλογές περιλαμβάνονται η σάουνα ή το ζεστό μπάνιο μετά την προπόνηση, προπονήσεις χαμηλής έντασης τις θερμότερες ώρες και ορισμένες συνεδρίες σε θερμαινόμενο χώρο. Αντίθετα, κρίσιμες προπονήσεις, όπως οι διαλειμματικές, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για έκθεση στη ζέστη.
Παράλληλα, μεταβάλλονται ακόμη και οι ώρες στις οποίες μπορούν να προπονηθούν οι αθλητές. Η αθλητική επιστήμονας και προπονήτρια Έμα Κερκ-Οντουνούμπι σημειώνει ότι ενώ παλαιότερα οι θερμότερες ώρες θεωρούνταν περίπου από τις 12 έως τις 2 το μεσημέρι, η περίοδος έντονης ζέστης μπορεί πλέον να παρατείνεται μέχρι τις 5 ή τις 6 το απόγευμα.
Στο Ντάλας, ο ΚουΧάρισον Τέρι, ο οποίος προετοιμάζεται για επτά μαραθωνίους σε επτά ηπείρους μέσα σε επτά ημέρες, έχει μεταφέρει τις προπονήσεις του προς τις πρώτες βραδινές ώρες. Στο Χονγκ Κονγκ, αντίστοιχα, η Σύλβια Λουρ απέφευγε ομαδικές προπονήσεις που ξεκινούσαν στις 8:45 το πρωί σε εκτεθειμένες διαδρομές, καθώς η ζέστη και ο ήλιος είχαν ήδη γίνει υπερβολικά έντονα.
Οι μαραθώνιοι αλλάζουν ημερομηνίες και κανόνες
Ακόμη και η καλύτερη προετοιμασία, ωστόσο, δεν μπορεί να εξασφαλίσει τις καιρικές συνθήκες την ημέρα του αγώνα.
Παραδοσιακά, οι φθινοπωρινοί μαραθώνιοι στο Βερολίνο, το Σικάγο και τη Νέα Υόρκη πραγματοποιούνταν σε σχετικά δροσερές συνθήκες, με χαμηλή υγρασία και θερμοκρασίες περίπου 2 έως 13 βαθμών Κελσίου. Αυτές οι συνθήκες όμως γίνονται λιγότερο δεδομένες.
Ανάλυση 221 μαραθωνίων παγκοσμίως δείχνει ότι οι δροσερές ημέρες αγώνων γίνονται ολοένα δυσκολότερο να εξασφαλιστούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η ακύρωση του Twin Cities Marathon τον Οκτώβριο του 2023 λόγω ακραίας ζέστης.
Στον περσινό Μαραθώνιο του Βερολίνου, η θερμοκρασία έφτασε περίπου τους 27 βαθμούς Κελσίου, επίπεδο ασυνήθιστα υψηλό για τα τέλη Σεπτεμβρίου.
«Η πραγματικότητα είναι ότι ο κίνδυνος η ζέστη να επηρεάζει τις επιδόσεις ή την ασφάλεια θα συνεχίσει να αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο για τους περισσότερους αγώνες», εκτιμά ο Άντριου Πέρσινγκ.
Οι διοργανωτές έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται. Ο Μαραθώνιος του Κέιπ Τάουν μεταφέρθηκε από τον Οκτώβριο στον Μάιο για να μειωθεί ο κίνδυνος υπερθέρμανσης, ενώ στον Μαραθώνιο του Λος Άντζελες δόθηκε τον Φεβρουάριο στους συμμετέχοντες η δυνατότητα να σταματήσουν στο 18ο μίλι και να λάβουν παρ’ όλα αυτά μετάλλιο τερματισμού, όταν η θερμοκρασία έφτασε περίπου τους 31 βαθμούς Κελσίου.
Οι αλλαγές ανοίγουν παράλληλα μια ευρύτερη συζήτηση για το πόσο μεγάλη ευθύνη έχουν οι διοργανωτές για την προστασία των αθλητών από την ακραία ζέστη.
Η νέα αγορά του εξοπλισμού ψύξης
Καθώς κανένας δρομέας δεν μπορεί να ελέγξει τον καιρό την ημέρα ενός μαραθωνίου, αναπτύσσεται ταυτόχρονα μια ολόκληρη αγορά προϊόντων που υπόσχονται να κάνουν την υψηλή θερμοκρασία περισσότερο υποφερτή.
Σε κατάστημα της Fleet Feet στη Νέα Υόρκη έχει καταγραφεί αυξημένο ενδιαφέρον για ρούχα που απομακρύνουν την υγρασία, εξοπλισμό ψύξης και προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ηλεκτρολύτες.
Μεγάλες αθλητικές εταιρείες επενδύουν επίσης σε νέες τεχνολογίες. Η Nike έχει αναπτύξει το ACG Radical Airflow, ένα μπλουζάκι αξίας 150 δολαρίων που δοκιμάστηκε σε ειδικούς κλιματικούς θαλάμους για την προσομοίωση ακραίων συνθηκών, καθώς και το ύφασμα Aero-FIT, σχεδιασμένο ώστε να συμβάλλει στην ψύξη.
Η αγορά περιλαμβάνει από μανίκια Adidas των 20 δολαρίων και παγοκύστες λαιμού της Lululemon μέχρι μπλουζάκια Raide των 149 δολαρίων, με ειδική πίσω θήκη που μπορεί να γεμίσει με πάγο και να μετατρέψει το ρούχο σε φορητό σύστημα ψύξης.
Στην ακριβότερη κατηγορία βρίσκεται και η κορδέλα Omius, η οποία χρησιμοποιεί μπλοκ γραφίτη για την απομάκρυνση θερμότητας από το δέρμα καθώς εξατμίζεται το νερό.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διαφορά μεταξύ της αίσθησης δροσιάς και της πραγματικής μείωσης της εσωτερικής θερμοκρασίας του σώματος. Επιστημονική μελέτη για την κορδέλα Omius διαπίστωσε ότι η τοπική ψύξη δεν οδήγησε σε συνολικό όφελος για τη θερμοκρασία του σώματος ή τις επιδόσεις σε δοκιμασία πέντε χιλιομέτρων υπό συνθήκες ζέστης και υγρασίας.
Ακόμη και η ψυχολογική επίδραση, πάντως, μπορεί να έχει σημασία. Όπως επισημαίνει η Κερκ-Οντουνούμπι, όταν ένας δρομέας αισθάνεται ότι ο εξοπλισμός του τον βοηθά να αντιμετωπίσει καλύτερα τη ζέστη, μπορεί να αποκτήσει ψυχολογικό πλεονέκτημα, αρκεί αυτό να συνοδεύεται από σωστή φυσιολογική προετοιμασία.
πηγή:newsmoney.gr
